VAI TRÒ CỦA TRUYỀN THÔNG TRONG CÔNG TÁC DÂN SỐ

Vai trò của tuyên truyền trong công tác dân số
Đối với nhiều lĩnh vực, trong đó có công tác dân số, tuyên truyền đóng vai trò đặc biệt quan trọng. Thông qua tuyền truyền, người dân đã được tiếp cận với các chính sách về dân số của Đảng và Nhà nước, được nâng cao nhận thức, dần thay đổi hành vi, hướng tới nâng cao chất lượng dân số.
Nhiều hình thức tuyên truyền phong phú, dễ hiểu, phù hợp với nhiều nhóm đối tượng như truyền thông lưu động, xây dựng pano, khẩu hiệu, băng video, câu lạc bộ (như câu lạc bộ tiền hôn nhân hay câu lạc bộ sinh con thứ ba..), lồng ghép đưa dịch vụ kế hoạch hóa gia đình về cơ sở… đã được áp dụng trên hầu khắp các địa phương trên cả nước, từ thành thị đến nông thôn tiếp cận với mọi đối tượng, từ người Kinh đến người dân tộc thiểu số. Đặc biệt, với hình thức tuyên truyền hai chiều như tư vấn đối thoại trực tiếp đã giúp người dân được giải đáp trực tiếp, thảo luận nhóm, nói chuyện chuyên đề, lồng ghép trong các buổi họp thôn, sinh hoạt hội phụ nữ…và  những thắc mắc cụ thể của người dân về kế hoạch hóa gia đình, nuôi con khỏe..
Cũng nhờ có tuyên truyền mà người dân được nhận thức đúng về vấn đề dân số sẽ giúp họ thay đổi suy nghĩ và dần thay đổi hành vi. Chẳng hạn, theo Viện dinh dưỡng quốc gia, tuyên truyền về vai trò của dinh dưỡng với bà con dân tộc thiểu số sẽ giúp họ hiểu hơn về cách chăm sóc con trong 1000 ngàyđầu đời, lợi ích của nuôi con bằng sữa mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu… từ đó bỏ thói quen cho trẻ ăn sớm, khi trẻ mới được 2-3 tháng như hiện nay.
Bên cạnh đó còn rất nhiều vấn đề khác nhưng theo đánh giá của Tổng cục Dân số- Kế hoạch hóa gia đình, nội dung truyền thông về dân số còn tập trung nhiều về kế hoạch hóa gia đình, chưa thật sự đi vào chiều sâu, mới tập trung vào các cặp vợ chồng trong độ tuổi sinh đẻ, các vùng đông dân cư theo đạo thiên chúa,và kinh tế phát triển mà chưa quan tâm nơi trình độ dân trí còn thấp và cơ sở hạ tầng còn thiếu thốn.
Nhằm định hướng nội dung cũng như đạt mục tiêu nâng cao chất lượng dân số, Nghị quyết số 21-NQ/TW đã đề ra giải pháp đổi mới nội dung tuyên truyền, một trong những giải pháp quan trọng, then chốt cho công tác dân số trong tình hình mới.
Công tác truyền thông đẩy mạnh sang nội dung dân số và phát triển.
Nội dung cụ thể trong công tác tuyên truyền được thay đổi thế nào?
Trong Nghị quyết số 21-NQ/TW, Ban chấp hành Trung ương yêu cầu công tác tuyên truyền, truyền thông, giáo dục phải chuyển mạnh sang chính sách dân số và phát triển. Tuy nhiên, vẫn tiếp tục thực hiện cuộc vận động mỗi cặp vợ chồng nên có 2 con, bảo đảm quyền và trách nhiệm trong việc sinh con và nuôi dạy con tốt. Tập trung vận động sinh ít con hơn ở vùng có mức sinh cao; duy trì kết quả ở những nơi đã đạt mức sinh thay thế và sinh đủ 2 con ở những nơi có mức sinh thấp.
Nâng cao nhận thức, thực hành về bình đẳng giới; đẩy mạnh truyền thông giáo dục chuyển đổi hành vi nhằm giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh. Tạo chuyển biến rõ nét ở những vùng có tỉ số giới tính khi sinh cao.
Nâng cao nhận thức, thực hiện nghiêm các quy định của pháp luật về cư trú, về cấm tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống. Ngoài ra, cần đổi mới toàn diện nội dung, chương trình, phương pháp giáo dục dân số, sức khỏe sinh sản trong và ngoài nhà trường. Hình thành kiến thức và kỹ năng về dân số, sức khỏe sinh sản đúng đắn, có hệ thống ở thế hệ trẻ.
Ngoài ra, công tác tuyên truyền cần đẩy mạnh, tập trung vận động, khơi dậy phong trào mọi người dân thường xuyên luyện tập thể dục, thể thao, có lối sống lành mạnh, chế độ dinh dưỡng hợp lý để nâng cao sức khỏe tầm vóc, thể lực người Việt Nam nhằm đạt mục tiêu chiều cao người Việt Nam.
Từ năm 2014 đến nay nhờ thực hiện tốt công tác truyền thông cùng với xây dựng mạng lưới cộng tác viên giàu nhiệt huyết, công tác dân số - kế hoạch hoá gia đình trên địa bàn Xã có nhiều chuyển biến tích cực, nhận thức của người dân về chính sách dân số được nâng lên.
Một buổi truyền thông về các biện pháp tránh thai an toàn tại thôn Nau Sri- Xã Lộc Nga (kết hợp tuyên truyền luật hôn nhân gia đình)
 Để giúp người dân ý thức hơn trong việc sinh đẻ có kế hoạch, đội ngũ cộng tác viên dân số thường xuyên “Đến từng ngõ, gõ từng nhà” để tuyên tuyền vận động các gia đình thực hiện Pháp lệnh Dân số, phổ biến các biện pháp kế hoạch hóa gia đình. Kết quả trong 3 tháng đầu năm 2021 ngành chuyên môn phối hợp với các tổ chức đoàn thể tổ chức 5 buổi truyền thông nói chuyện chuyên đề về DS-KHHGĐ tại các thôn có tỷ lệ sinh con thứ 3 trở lên cao: Với trên 330 lượt người nghe; 4 buổi truyền thông về mất cân bằng giới tính khi sinh với với 245 người nghe, thăm hộ gia đình 368 hộ với 623 lượt người nghe.
Bên cạnh việc tuyên truyền nâng cao nhân thức cho người dân về công tác dân số, các tổ chức đoàn thể trong huyện cũng quan tâm xây dựng các mô hình, điển hình trong phát triển kinh tế  gắn với việc thực hiện công tác dân số, bảo vệ sức khỏe phụ nữ. Duy trì hoạt động các câu lạc bộ “ Phụ nữ không sinh con thứ ba”, “Nâng cao chất lượng dân số của dân tộc thiểu số”... Phát huy hiệu quả trong công tác tuyên truyền vận động hội viên, đoàn viên và nhân dân thực hiện tốt các chính sách về dân số kế hoạch hóa gia đình. Nhờ đó không chỉ riêng chị em có nhận thức về kế hoạch hóa gia đình, mà những người đàn ông trụ cột gia đình cũng đã từng bước hiểu rõ về những tiêu cực mà việc sinh nhiều con gây ra: “Ngày trước không có cán bộ đến tận thôn tuyên truyền như thế này thì hầu hết nhân dân chúng tôi không hiểu biết về kế hoạch hóa gia đình. Nay cán bộ đến tận nhà tư vấn, tuyên truyền thế này chúng tôi cũng đã hiểu rồi, đẻ nhiều mình không có điều kiện nuôi và phát triển kinh tế đâu, bây giờ chỉ đẻ từ 1-2 con thôi. Mình cũng sẽ tuyên truyền cho nhiều người hơn nữa để mọi người cùng chấp hành các quy định của nhà nước về công tác này”.
Thời gian tới, ngành chuyên môn, các ngành đoàn thể phối hợp tiếp tục tăng cường hoạt động truyền thông về DS-KHHGĐ, thực hiện đa dạng hóa các hình thức truyền thông và phương thức tiếp cận phù hợp với từng nhóm đối tượng tuyên truyền. Lồng ghép dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản, kế hoạch hóa gia đình đến vùng đông dân, vùng có mức sinh cao và vùng khó khăn. Nâng cao nghiệp vụ cho đội ngũ làm công tác dân số cơ sở, công tác dân số kế hoạch hóa gia đình trên địa bàn sẽ đạt được nhiều kết quả khả quan, góp phần nâng cao chất lượng dân số, thúc đẩy kinh tế xã hội phát triển ổn định./.